Ερμηνευτικά σχόλια στην εικόνα της Γεννήσεως του Χριστού

 

Στο κέντρο της εικόνας βρίσκεται η σπηλιά. Η σπηλιά είναι τριγωνική και έχει μαύρο χρώμα. Το μαύρο συμβολίζει το σκοτάδι και την άγνοια που βρισκόταν ο κόσμος στην προχριστιανική εποχή. Μέσα στην σπηλιά είναι η φάτνη που είναι τοποθετημένος ο μικρός Ιησούς που λάμπει μέσα στα ολόλευκα σπάργανά Του. Πίσω από τη φάτνη βρίσκονται ένα βόδι και ένα γαϊδουράκι που Τον ζεσταίνουν με την αναπνοή τους. Δίπλα στο Θείο Βρέφος είναι ξαπλωμένη η Κυρία Θεοτόκος που Το κοιτάζει με αγάπη και σεβασμό. Επίσης, στην εικόνα βλέπουμε να έρχονται από την Ανατολή οι Μάγοι για να προσκυνήσουν τον νεογέννητο Βασιλιά του Ισραήλ κρατώντας στα χέρια τους τα δώρα. Σε κάποιες εικόνες οι Μάγοι έρχονται πάνω σε καμήλες ενώ σε κάποιες άλλες είναι πεζοί. Στο πάνω μέρος της εικόνας είναι αγιογραφιμένοι Άγιοι Άγγελοι. Οι μισοί Άγιοι Άγγελοι δοξολογούν τον Θεό και οι άλλοι μισοί αναγγέλλουν την Ενανθρώπησή Του στους ποιμένες. Στην αγιογραφία κάτω αριστερά βλέπουμε τον Διάβολο που έχει πάρει την μορφή γέρου να βάζει αμφιβολίες τον Ιωσήφ για την παρθενία της Παναγίας. Αν και τα Ευαγγέλια δεν αναφέρονται πουθενά στο πρώτο λουτρό του Χριστού, ωστόσο ο αγιογράφος το τοποθετεί κάτω δεξιά της εικόνας. Έτσι δηλώνεται η ανθρώπινη Του φύση και οι ανάγκες που είχε.

Διάλογος για τον έρωτα με αφορμή το «Άσμα Ασμάτων»

 

 Το «Άσμα Ασμάτων» από όλα τα βιβλικά κείμενα ξεχωρίζει, γιατί υμνείται ο έρωτας και τα συναισθήματα που συνδέουν τα αγαπημένα πρόσωπα. Πολυερμηνευμένο και παρεξηγημένο διαχρονικά, συνεχίζει να συγκινεί και να εμπνέει η δύναμη, το βάθος και η διαφάνεια του ερωτικού αισθήματος, εκφραζόμενο με τολμηρές εικόνες και παρομοιώσεις που κοσμούν με λεπτότητα, ευγένεια και λυρισμό τον ασύνηθες για ποίημα διάλογο μεταξύ των ερωτευμένων.

Η παράδοση αποδίδει τη συγγραφή του στον Σολομώντα (περίπου το 1000 π.Χ.), η φιλολογική όμως έρευνα υποστηρίζει ότι πρόκειται για προφορικό κείμενο που απέκτησε ενιαία μορφή γύρω στο 450-400 π.Χ., ως ανθολογία γαμήλιων τραγουδιών. Εικάζεται, ακόμη, ότι είναι γραμμένο από γυναικείο χέρι, ένας εκπληκτικός ύμνος στον έρωτα, ή αλληγορική ερμηνεία της σχέσης Γιαχβέ-Ισραήλ και Χριστού-Εκκλησίας αντίστοιχα, και ο χορός των ερμηνειών κρατάει ως τις μέρες μας.

Τα κύρια πρόσωπα είναι ο Σολομώντας, η Σουλαμίτις και ο αγαπημένος της ποιμένας. Πώς κατανοήθηκε τώρα η θρησκευτική προσέγγιση στο συγκεκριμένο ποίημα; Η ερωτική αγάπη ανάμεσα σ’ έναν άντρα και μια γυναίκα αποκτά αλληγορική έκφραση ως η μυστική ένωση του Θεού με τον Ισραήλ και του Χριστού με την Εκκλησία.

Οι όποιες προσεγγίσεις και ερμηνείες που αποδίδονται στο άσμα δεν αναιρούν το κυριολεκτικό του νόημα και την ορμή της απροϋπόθετης αγάπης που νικά τα εμπόδια και τις αντιξοότητες, στην πορεία για την ολοκλήρωσή της. Είναι ένα εξαίσιο λυρικό ποίημα, ύμνος στην αγάπη και στον άχρονο έρωτα που σε όλες τις εποχές και κόντρα στις όποιες επικρατούσες αντιλήψεις, όταν είναι πηγαίος, έχει την ίδια, τελικά, δυναμική. Δεν είναι μόνο έκφραση της θρησκευτικής τέχνης με επίκεντρο του ενδιαφέροντος τον Θεό και τον άνθρωπο, αλλά μια έκρηξη συναισθημάτων, λουσμένα στην καθαρότητα του φωτός και στη δύναμη των χρωμάτων. Μια γιορτή που περιγράφει τον πόθο, θαρρείς, σε κάποια γωνιά στο περιβόλι της Εδέμ! Τον πόθο των διεστώτων και τη μετ’ εμποδίων επανένωσή τους. Εκπλήσσει δε ο τρόπος που επικοινωνούν και κοινωνούν τα αισθήματά τους.  

            Η επικοινωνία αποτελεί θεμελιώδες ζήτημα για την ανάπτυξη, διατήρηση και εμβάθυνση της ποιότητας και πληρότητας των διαπροσωπικών σχέσεων του ανθρώπου, έχοντας πρωτεύουσα σημασία στην ενότητα των ερωτευμένων, για τους οποίους η πρόκληση οικοδόμησης ενός κοινού κόσμου προϋποθέτει τη σύγκλιση απόψεων και αποφάσεων. Η έλλειψη επικοινωνίας, όπως και η αδυναμία έκφρασης των συναισθημάτων μεταξύ των αγαπημένων, μπορεί να οδηγήσει στην αποξένωση, που δεν είναι φαινόμενο του σύγχρονου τρόπου ζωής αλλά διαπιστώνεται σε όλες τις εποχές.

Ανεξαρτήτως των αντιλήψεων για τη θέση της γυναίκας στο ιστορικό παρελθόν της ανθρωπότητας, το Εγώ δημιουργεί σχέσεις κυριαρχικές και, κατά το μάλλον ή ήττον τρόπο, τον αδύναμο τον αντιμετωπίζει ως αντι-κείμενο. Έτσι η γυναίκα, ανά τους αιώνες, γίνεται το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου, καταδεσμευμένη με φόβο και απειλές.

Στο «Άσμα Ασμάτων», στο παλαιοδιαθηκικό αυτό κείμενο, δίνεται η ιερή διάσταση του έρωτα, τα αγνά συναισθήματα όπως τα έδωσε ο Θεός για να συνδέονται με δεσμούς ζωής και αγαπητική διάθεση οι άνθρωποι, χωρίς υστεροβουλίες και λογικές συμφερόντων που επιβάλλει το Εγώ. Σε κάποια, επίσης, χρυσοστομικά κείμενα γίνεται αναφορά στον ρόλο και την αξία της επικοινωνίας στη συζυγία και άλλα ζητήματα που άπτονται αυτής.

Αναρωτιέται ο σημερινός άνθρωπος πόσο άραγε σύγχρονος είναι ο λόγος τους, ως κείμενα γραμμένα εκατοντάδες χρόνια πριν; Μα, φυσικά, όσο υπάρχουν άνθρωποι, πάντα είναι επίκαιρα τα συγκεκριμένα κείμενα! Η αγάπη καθορίζει, πληρώνει και καθαγιάζει την ανθρώπινη ζωή, φωτίζοντας τα σκοτάδια της ψυχής, που ο εγωισμός ρίχνει τον βαρύ ίσκιο του.

«Κραταιά ως θάνατος αγάπη»! Μια πραγματικά συγκλονιστική παρομοίωση. Έρωτας και θάνατος. Ο έρωτας γεννάει τη ζωή, όπως και για χάρη της αγάπης ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του. Εξίσου δυνατή η αγάπη, όπως ο θάνατος «σκληρός ως άδης ζήλος», σκληρό το πάθος, η ζήλεια σαν τον άδη, σκληρός και ο χωρισμός, σπαράζει η προδομένη καρδιά όπως στον θάνατο.

Στο δίπολο έρωτας – θάνατος κτίζεται, κατ’ ουσίαν, ο ανθρώπινος πολιτισμός. Το πώς αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι τα δύο αυτά ουσιαστικότερα γεγονότα στην ανθρώπινη ζωή δεικνύει και την ποιότητα του πολιτισμού τους. Εξάλλου, οι αντιλήψεις για τον έρωτα και τον θάνατο διαμορφώνουν το αξιακό και δικαιϊκό σύστημα του ανθρώπου.

Ο Θεός αγάπη είναι, και το πλάσμα του εκπορεύει κι αυτό αγάπη, όπως και ο Δημιουργός του, εκφραζόμενη στο πεπερασμένο της ανθρώπινης ποιητικής ως λόγος και πράξη.         Η πτώση του ανθρώπου διατάραξε την παραδείσια αρμονία και οι αρχέγονες σχέσεις ενότητας έγιναν σχίσεις που ακολουθούν τους απογόνους του. Ως μακρινή ανάμνηση της χαμένης πνευματικής ενότητας που απωλέσθη με την κυριαρχία των επιλογών του Εγώ, και με συνέπειες τη φθορά και τον θάνατο, ο άνθρωπος βιώνει τον έρωτα ως πλήρωση στην ανεπάρκεια, το εσωτερικό  κενό, τη θλίψη και τη μοναξιά.

Μεταπτωτικά, εισήλθε η επιθυμία της σάρκας. Σύμφωνα με τον άγιο Ιωάννη Χρυσόστομο, «επειδή γαρ εισήλθεν η επιθυμία, εισήλθε και ο γάμος, την αμαρτίαν εκκόπτων». Η έλλειψη μέτρου, επόμενως, είναι αμαρτία, και όχι ο έρωτας που είναι θεόδοτος. Η θεία πρόνοια έδωσε ως δώρο τον έρωτα, όχι μόνο για τη διαιώνιση του ανθρώπου προς παρηγορία στον θάνατο, αλλά πρώτιστα για να ενωθούν τα διεστώτα πνευματικά. Η ερωτικότητα είναι τρόπος ζωής, είναι κίνηση συνάντησης με τον άλλο, έξοδος από το Εγώ προς χάρη του άλλου, για δημιουργία σχέσης.

Ας μη συγχέεται η σεξουαλικότητα με την ερωτικότητα. Η σεξουαλικότητα είναι μέρος της, και είναι βιολογική ανάγκη. Εδώ, το εγώ προτάσσει τις ανάγκες του, ο άλλος είναι αντικείμενο, μέσο ικανοποίησης αυτών των αναγκών, δεν ενδιαφέρεται να χάσει το βόλεμά του για τον άλλο. Τα διεστώτα δεν αποτελούν ενότητα, υπόκεινται στην ανυπαρξία ουσιαστικά επι-κοινωνίας και η σαρκική ηδονή είναι ένα διάλειμμα στη δυική μοναξιά! Οδυνηρή διαπίστωση!

Ο άνθρωπος, όμως, δεν είναι μόνο σώμα, είναι και ψυχή, κι ο έρωτας είναι συναισθηματική ανάγκη, είναι υπέρβαση του Εγώ, προκειμένου τα υποκείμενα να επικοινωνήσουν ουσιαστικά και όχι τύποις. Η αλληλοπεριχώρηση, η αποδοχή της ετερότητας του άλλου, γίνεται συμπλήρωμα, πληρότητα στη θέση της ανεπάρκειας, και η αμοιβαία έλξη γονιμοποιεί δημιουργικά το Εγώ για την ολοκλήρωση του Εμείς. Δύσκολος δρόμος!

Όσες πρόβες γάμου κι αν συντελέσει το Εγώ, αν δεν σταθεί πάνω από το ίδιον όφελος με καθημερινή άσκηση, το «έσονται εις σάρκα μία» οδηγεί πάντα στο αδιέξοδο… και έσονται εις μοναξιά δυαδική. Την αυλαία της παράστασης τη ρίχνει στην εποχή μας, ως είθισται, το διαζύγιο, ή τη λύση της συμβίωσης τη δίνει στο τέλος ο θάνατος, όπως την εποχή των γιαγιάδων, με την άγια υπομονή. Σκληρή η πραγματικότητα!

Ο άνθρωπος φροντίζει για το σωματικό του κάλλος, χωρίς να δείχνει την ίδια επιμέλεια για την ψυχική του ομορφιά. Οι σωματικές ατέλειες κρύβονται, δεν υπάρχουν, όμως, ψιμύθια για την ψυχή. Οι αρετές καλλιεργούνται από μικρή ηλικία, και σε αντίθεση με το σώμα, που το φθίνει ο χρόνος, η ψυχική ομορφιά τον έχει σύμμαχό της! Είναι αυτή που συγκροτεί, συγκρατεί, υπομονεύει, παρηγορεί, κατανοεί, δίνει βάθος, διάρκεια, ποιότητα, λειαίνει και παλαιώνει όμορφα τη φθορά, τις ρυτίδες στις σχέσεις των ανθρώπων!

Τι είναι, τελικά, η γνήσια αγάπη; Αναφέρει, χαρακτηριστικά, ο Ιωάννης Χρυσόστομος: «η γαρ αγάπη τα αυτά ου βλέπει, αλλά προς των αυτής τα του πλησίον ορά». Να βλέπεις πρώτα τις ανάγκες του άλλου και μετά του εαυτού σου.

Με την ανάπτυξη των σχέσεων αλληλοανακαλύπτονται οι άνθρωποι. Ο άνθρωπος γνωρίζει τον εαυτό του μέσα από τη σχέση του με έναν άλλο άνθρωπο. Είναι δύσκολος δρόμος ο έρωτας για να γνωριστούν τα διεστώτα, γιατί η υπέρβαση του Εγώ σηματοδοτεί άνοιγμα προς τον άλλον, υποταγή, δίνοντας έτσι προτεραιότητα στις ανάγκες του, είναι σταυρική αγάπη. Ο εγωισμός δεν δίνει εύκολα χώρο στον άλλον, δεν δίνεται στην αγάπη και, όταν δεν ικανοποιούνται τα θέλω του, οπλοποιεί τα συναισθήματα στρεφόμενος, ενίοτε, λυσσαλέα προς το έτερο ήμισυ.

«Θές με ως σφραγίδα επί την καρδίαν σου». Πόσοι και πόσες έχουν σφραγίδα στην καρδιά τους το έτερο ήμισυ; Να είναι το κέντρο της ζωής τους ο άλλος, και όχι το ερωτικό αντικείμενο και το μέσο ικανοποίησης και επιβεβαίωσης του Εγώ. Επιτρέπει ο εγωισμός να εκφραστεί με ευαισθησία και τρυφερότητα, ιδιαίτερα ο ανδρικός εγωισμός που είναι πιο αδάμαστος και βίαιος στις εκδηλώσεις του;

Όσο πιο ολοκληρωμένη είναι η προσωπικότητα, τόσο πιο βαθιά και αληθινά είναι τα αισθήματα του ανθρώπου, και ο έρωτας βίωμα ευεργετικό. Ο εγωισμός, όμως, είναι τροχοπέδη στην προσπάθεια αυτή, γιατί θέλει προσπάθεια και καλή διάθεση το δόσιμο στην αγάπη. Διαφορετικά, το ανικανοποίητο αίσθημα της ανεπάρκειας έρχεται φιλάρεσκα να γεμίσει η εναλλαγή των ερωτικών συντρόφων. Υπάρχει, όμως, μεγαλύτερη μοναξιά από το κενό μιας «σφραγίδας» στην καρδιά, στη ζωή του ανθρώπου;

«Λόγια αγάπης να της λες...», παροτρύνει τον σύζυγο ο άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος. «Εγώ απ’ όλα, τη δική σου αγάπη προτιμώ και τίποτε δεν μου είναι οδυνηρό, όσο το να βρεθώ σε διάσταση μαζί σου. Κι αν όλα χρειαστεί να τα χάσω, κι αν στους εσχάτους βρεθώ κινδύνους, οτιδήποτε κι αν πάθω, όλα μου είναι υποφερτά, όσο εσύ μου είσαι καλά».

Οι παραινέσεις αυτές δεν υστερούν σε σχέση με τον σύγχρονο λόγο ενός ψυχολόγου ή ενός οικογενειακού συμβούλου.

Για τους ιερούς Πατέρες δεν είναι διαφορετικά πράγματα ο έρωτας και η αγάπη. Ο έρωτας είναι πόθος κι έχει συνέχεια και διάρκεια όπως η αγάπη, και η αγάπη έχει την ψυχική ανάταση, την έκσταση και ένταση του έρωτα.

Με «σπινθήρες φωτιάς» παρομοιάζει το άσμα την αγάπη, «οι φλόγες της σαν το πυρ», τα νερά και  τα ποτάμια δεν μπορούν να τη σβήσουν και να την πνίξουν!

Γιατί, όμως, δαιμονοποιήσαμε τον έρωτα, αυτό το θεόδοτο δώρο;

Μήπως γιατί ο έρωτας είναι κινητήριος δύναμη, δεν ελέγχεται, είναι ανατρεπτικός από τη φύση του, αλλάζει τον άνθρωπο, τον διαμορφώνει. Όταν είναι δυνατός, αληθινός, δημιουργεί σχέσεις υγιείς, καθαρές από τη λογιστική των συμφερόντων, είναι απρόβλεπτος, και αυτό ενοχλεί όποια εξουσία θέλει να ελέγχει τις ζωές των ανθρώπων, γιατί την αγάπη «και ποταμοί ου συγκλύσουσιν αυτήν».

Το τέλος της σαρακοστής οδηγεί σε φαγοκόπι. Όταν έχεις πείσει ότι ο έρωτας είναι αμαρτία και ότι καλό είναι να περιορίζεται στην παιδοποιία, τότε εύκολα οδηγείς τον άνθρωπο στο άλλο άκρο, στη σεξουαλική απελευθέρωση, μεταβολίζοντας δεισιδαιμονίες, προκαταλήψεις και φαντασιώσεις σε μεγάλες προσδοκίες! Το αποτέλεσμα χειρότερο, η αποξένωση βάθυνε, νέα ήθη και έθιμα μπέρδεψαν περισσότερο το κουβάρι των σχέσεων και ο ατομικισμός εκτοξεύεται στα ύψη.

Ο άνθρωπος αυτοπαγιδεύεται στο επουσιώδες, στο περιττό, αναλώνεται σε ένα ατέρμονο κυνήγι ικανοποίησης των θέλω του, μα είναι ακόρεστη η πλεονεξία και προκαλεί ανασφάλειες και φοβίες στο Εγώ. Τότε, για την ανεπάρκειά του φταίνε οι γύρω του, οι συγγενείς, οι φίλοι, οι συνάδελφοι, ο στραβός ο φλάρος, μόνο το Εγώ δεν φταίει, η ανομολόγητη εσωτερική σκλαβιά.

Η απελευθέρωση αρχίζει από μέσα μας, αποτινάζοντας τις δεσμεύσεις που εντυπωσιάζουν το Εγώ, θολώνουν την κρίση και απομακρύνουν τον άνθρωπο από την ουσία των πραγμάτων.

Ούτε εξαγοράζεται η αγάπη. Όλα τα πλούτη να δώσει κάποιος για να την εξαγοράσει, μόνο την περιφρόνηση θα έχει. Αναφέρεται χαρακτηριστικά στο παλαιοδιαθηκικό άσμα: «εάν δω ανήρ πάντα τον βίον αυτού εν τη αγάπη εξουδενώσει εξουδενώσουσιν αυτόν».

Για να πρυτανεύει η αγάπη στις σχέσεις, δεν πρέπει να αναζητείται η εξωτερική ομορφιά, ούτε τα χρήματα, κατά τον χρυσοστομικό λόγο, «μη χρημάτων περιουσίαν», αλλά «ψυχής επιζήτει κάλλος». Αναφέρει ο άγιος ότι «μυστήριον αγάπης εστίν ο γάμος. Γυνή γαρ και ανηρ ουκ εισιν άνθρωποι δύο αλλά άνθρωπος εις». Επίσης, ο γάμος είναι μυστήριο της εκκλησίας γιατί «τύπος της του Χριστού παρουσίας εστίν ο γάμος».

Ο ατομικιστής, όμως, προτιμά το προσωπικό βόλεμα, προφυλάσσεται στο όστρακό του. Πρώτα απ’ όλα, ενδιαφέρεται να ικανοποιήσει τις δικές του ανάγκες. Μυριάδες γάμοι έχουν ευλογηθεί, συμβατικοί εν τη γενέσει τους, πριν καν το «έσονται εις σάρκα μία», γάμοι προς χάρη των οικονομικών συναλλαγών, να ενωθούν πρώτιστα οι περιουσίες ή για οικονομική αποκατάσταση, γάμοι για να εξασφαλιστεί το σεξ και η παιδοποιία, για να κληρονομηθεί η περιουσία και να γηροκομηθούν μελλοντικά οι νεόνυμφοι. Θλιβερά πράγματα…  Μυριάδες παιδιά γεννιούνται και ανατρέφονται σε συμβατικά οικογενειακά περιβάλλοντα και σίγουρα πολλά από αυτά αναπαράγουν τα κακέκτυπα, ως ενήλικες πλέον, στην προσωπική τους ζωή.

Δεν είναι ρομαντισμός το «Άσμα Ασμάτων», ούτε οι παραινέσεις του Ιωάννη Χρυσόστομου. Είναι επι-κοινωνία, καθημερινός τρόπος ζωής, είναι γλυκασμός και ένωση των ψυχών. Η επικοινωνία κατά τον ιερό Πατέρα, για να είναι εποικοδομητική, πρέπει να γίνεται στη βάση του αλληλοσεβασμού. Επιπλέον, επικοινωνία είναι και οι εκδηλώσεις στοργής, το ενδιαφέρον για την καθημερινότητα του άλλου, η ευγένεια, ο τρυφερός λόγος, ο θαυμασμός για τα χαρίσματα, τις αρετές και τις ικανότητες του αγαπημένου προσώπου, να υπενθυμίζει ο ένας στον άλλο πόσο σημαντική είναι η παρουσία του στη ζωή του.

Με αυτόν τον τρόπο κτίζονται άρρηκτοι δεσμοί. Διαφορετικά, ζει ο καθένας τον έρωτα μοναχικά, μέχρι η σκιά του χρόνου να βαρύνει τόσο, κι αρκεί ένα ασήμαντο συμβάν να γίνει η αφορμή για να καταρρεύσει το ντόμινο της ψευδαίσθησης του έρωτα που είχαν κτίσει τα διεστώτα.

Ας αναρωτηθεί ο καθένας τι πρότυπο είναι για τους νεότερους και τι κακέκτυπο οι νέοι προετοιμάζονται για να αναπαραγάγουν. Δεν φταίνε οι άλλοι αν δεν έχουμε αποδεχθεί τον βαθμό της ιδιοτέλειάς μας, αν δεν μάθαμε να αγαπάμε χωρίς προϋποθέσεις και υστεροβουλίες. Είναι θλιβερό να διαλύονται οι άνθρωποι πρώτα, για να κατανοήσουν στην συνέχεια «ποιοι είναι τελικά».

Στον έρωτα είναι όλα κοινά, και δεν είναι μόνο ο κοινός χώρος συμβίωσης αλλά ένα κοινό ταμείο αξιών, ιδανικών, σκέψεων, αισθημάτων. Στον έρωτα, όντως, κτίζεις έναν κοινό κόσμο! Ίσως να μην το έχουμε συνειδητοποιήσει, αλλά αυτός ο κοινός κόσμος είναι και η πνευματική ενότητα των διεστώτων.

 

Ελπίδα Τζίβα

Θεολόγος

Η εδραίωση της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου

 

Στα πρωτοχριστιανικά χρόνια στη διαδρομή Ιερουσαλήμ* προς Βηθλεέμ μία ευλαβής γυναίκα, η Ικελία ίδρυσε κάθισμα, δηλαδή μικρό ναό, αφιερωμένο στην Παναγία. Εκεί, μεταξύ 13-15 Αυγούστου άρχισε να εορτάζεται η Υπεραγία Θεοτόκος. Η εορτή δεν είχε συγκεκριμένο περιεχόμενο, δηλαδή δεν αναφερόταν σε κάποιο γεγονός της ζωής Της. Ο εκκλησιαστικός συγγραφέας Θεόδωρος Πέτρας στα κείμενα του διασώζει τo όνομα της εορτής «Μνήμη Θεοτόκου». Στα μέσα του 5^ου αιώνα ο Αυτοκράτορας Μαρκιανός έκτισε στη Γεσθημανή μεγαλοπρεπή Ναό προς τιμήν της Παναγίας. Το 460, έτος θανάτου του Αυτοκράτορα Μαρκιανού, άρχισε να εορτάζεται στις 15 Αυγούστου, στον Ναό στη Γεσθημανή, η Κοιμήση της Θεοτόκου. Η εορτή «Μνήμη Θεοτόκου» που ετελείτο στο κάθισμα προς τη Βηθλεέμ εξαλείφθηκε με την πάροδο του χρόνου. Στα  τέλη του 6^ου αιώνα ο Αυτοκράτορας Μαυρίκιος επισημοποίησε, με διάταγμα, τη 15^η Αυγούστου ως ημέρα εορτασμού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου σε όλη τη Βυζαντινή  Αυτοκρατορία.

*Κατά την παράδοση εκεί σταμάτησε η Παναγία, για να ξεκουραστεί, καθώς πήγαινε για να απογραφεί στη Βηθλεέμ μαζί με τον Άγιο Ιωσήφ.

Η Κοίμηση της Κυρίας των Αγγέλων στην Νεοελληνική Λογοτεχνία

 

«Απόστολοι εκ περάτων συναθροισθέντες ενθάδε, Γεσθημανή το χωρίω κηδεύσατέ
μου το σώμα και Συ Υιέ και Θεέ μου παρέλαβέ μου το πνεύμα».

Στην εκκλησιαστική μας παράδοση αναφέρεται ότι η Παναγία η μητέρα του Ιησού Χριστού πληροφορήθηκε τον επικείμενο θάνατό της 3 μέρες πριν το γεγονός, όταν την επισκέφθηκε Άγγελος Κυρίου. Προσευχήθηκε στον Κήπο των Ελαιών, εκεί όπου είχε αγρυπνήσει προσευχόμενος ο Ιησούς και στη συνέχεια ετοίμασε τα της κηδείας της. Οι Απόστολοι με θαυματουργικό τρόπο μεταφέρθηκαν -εν μέσω νεφέλης- στη Γεσθημανή, στο σπίτι του Ευαγγελιστή Ιωάννη, όπου διέμενε η Θεοτόκος μετά την Σταύρωση του Ιησού, και στο οποίο συνέβη η Κοίμησή της.

Οι Απόστολοι έθαψαν την Μαρία στον κήπο της Γεσθημανής και μετά τριημέρου που πήγε ο απόστολος Θωμάς να προσκυνήσει –ο οποίος ήταν απών κατά την Κοίμησή της- το μνήμα ήταν άδειο, υπήρχαν μόνο τα εντάφια. Η Παναγία πέθανε και ετάφη ως άνθρωπος. Η Μητέρα του Θεανθρώπου ανεστήθη και μετέστη «προς την ζωήν»: «εν τη Γεννήσει την Παρθενίαν εφύλαξας, εν τη Κοιμήσει τον κόσμον ου κατέλιπες Θεοτόκε. μετέστης προς την ζωήν, μήτηρ υπάρχουσα της ζωής, και ταις πρεσβίαις ταις σαις λυτρουμένη, εκ θανάτου τας ψυχάς ημών.» Αυτός ο συμβολισμός της Κοίμησης της Θεοτόκου είναι ο λόγος που ο Δεκαπενταύγουστος τιμάται ως το Πάσχα του καλοκαιριού.

Για το θεομητορικό αυτό γεγονός υπάρχουν πληροφορίες στις διηγήσεις του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου, του Μοδέστου Ιεροσολύμων, του Ανδρέα Κρήτης, του Διονυσίου Αεροπαγίτου κ.ά., καθώς και στους ύμνους που λαμπρύνουν την ακολουθία της Κοίμησης της Θεοτόκου. Επάνω στον τάφο της κτίστηκε μεγαλοπρεπής ναός από τους ισαποστόλους Κωνσταντίνο και Ελένη ο οποίος κατεστράφη και ξανακτίστηκε τον 5ο αι. από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Μαρκιανό, ο ναός αυτός σώζεται ως τις μέρες μας.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου είναι η μεγαλύτερη από τις Θεομητορικές εορτές της ορθόδοξης Εκκλησίας και στην πατρίδα μας τιμάται με ιδιαίτερη λαμπρότητα και επισημότητα. Για τον λαό μας η Παναγία είναι η μητέρα όλων μας, είναι η γέφυρα που οδηγεί στον Θεό, αυτή που μεσιτεύει για την σωτηρία μας, που προστρέχει, θαυματουργεί, ενθαρρύνει, γαληνεύει, προστατεύει και παρηγορεί τον άρρωστο, τον αδικημένο και τον κάθε πονεμένο άνθρωπο που ζητεί την βοήθειά της. Ποιος μπορεί να νιώσει τόσο ουσιαστικά και άμεσα την αγωνία και την θλίψη μας πιότερο από την Δέσποινά μας που βίωσε την σκληρότητα, την αδικία και τον πόνο της μάνας στη θέα του σταυρωμένου παιδιού της;

Σε αυτήν την ιδιαίτερη σχέση του λαού με την Παναγία οφείλεται η πληθώρα θεοτοκωνυμίων (περισσότερα των 300 στον αριθμό) που της έχουν αποδοθεί, είτε ως προσωνύμια από την εκκλησιαστική υμνογραφία και τον ποιητικό λόγο (επί παραδείγματι ο χαρακτηρισμός της Παναγίας ως «ρόδο αμάραντο»), είτε από το γεωγραφικό και τοπικό σημείο και θέση που είναι χτισμένες οι αντίστοιχες εκκλησίες (π.χ. η Παναγία Σουμελά), είτε σχετιζόμενες με τον τρόπο της εικονογράφησής της (όπως η Παναγία η Τριχερούσα στην ιερή Μονή Χιλανδαρίου στο Άγιο Όρος) ή ακόμα και από κάποιο φυσικό γεγονός ή φαινόμενο (π.χ. η Παναγία η Βροντιανή στη Σάμο, η Παναγία η Φιδιώτισσα στη Κεφαλλονιά, συγκεκριμένα στο χωριό Μαρκόπουλο κοντά στον Δεκαπενταύγουστο εμφανίζονται μικρά φίδια στις εικόνες των ναών του).

Στην μνήμη της έχουν κτιστεί εξαιρετικής ναοδομίας εκκλησίες, μοναστήρια και ξωκλήσια, έχουν συγγραφεί και συνθεθεί ανείπωτου κάλλους εκκλησιαστικοί ύμνοι, τοιχογραφίες και εικόνες υψηλής αισθητικής αξίας με παραστάσεις της θείας ζωής και κηδείας της Θεομήτορος. Η αγάπη του πιστού λαού προς το πρόσωπό της δεν φαίνεται μόνο από τον προσκυνηματικού χαρακτήρα εκδηλώσεις στις οποίες συρρέουν εκατοντάδες χιλιάδες πιστοί ετησίως, ειδικά τον Δεκαπενταύγουστο, αλλά αντανακλάται και στο έργο μεγάλων και επώνυμων ως λιγότερο γνωστών δημιουργών στο ευρύ κοινό που έχουν αποδώσει με την γραφίδα τους όλο τον σεβασμό, την πίστη και την αγάπη τους στην Πλατυτέρα των Ουρανών. Θεόπνευστοι ύμνοι που ξεχειλίζουν λυρισμό σε μια έκρηξη χαρμολύπης: «Ω του παραδόξου θαύματος! η πηγή της ζωής εν μνημείω τίθεται, και κλίμαξ προς ουρανόν ο τάφος γίνεται! Ευφραίνου Γεσθημανή, της Θεοτόκου το άγιον τέμενος».

Στην νεοελληνική γραμματεία μια πλειάδα (από εκατό και πλέον) Ελλήνων λογοτεχνών και ποιητών έχουν αναφερθεί στη Παναγία και έχουν γράψει εγκώμια σε πεζό και ποιητικό λόγο για την Κοίμησή της.
Πάλλεται από έμπνευση και ευαισθησία ποιητική η πένα του Φώτη Κόντογλου στο κείμενό του για την «Κοίμηση της Θεοτόκου»: «Σήμερα το αγέρι φυσά γλυκύτερα στα κουρασμένα πρόσωπά μας, τα δέντρα σαν να γενήκανε πιο χλωμά, το αυγουστιάτικο κύμα σαν να αρμενίζει δροσερό μέσα στο πέλαγο και αφρίζει φουσκωμένο από τη χαρά μεγάλη, το κάθε τι πανηγυρίζει και αγάλλεται. Ω! Τι θάνατος λοιπόν είναι αυτός, που γέμισε την οικουμένη και τις καρδιές μας με τη χαρά της Αθανασίας!»

Ο σεπτός, ο άγιος της λογοτεχνίας Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης γράφει για την Παναγία: «Πηγή μου ζωηφόρος που δροσίζει με το βαθύ ποτάμι με τον νόμο σου τόσες ψυχές, δρόσισε και εμένα, την ψυχή μου. Είσαι εσύ η πόλις του Θεού και ακόμη το αγιασμένο σκήνωμα που ευφραίνονται τα ρεύματα κυλώντος ποταμού. Είθε στην καρδιά μου που έχει στραγγιστεί να δώσει ζωή και δύναμη η χάρη σου».
Ο βαθιά θρησκευόμενος Α. Παπαδιαμάντης σε ένα από τα πέντε ποιήματα που έχει αφιερώσει σε ναούς της Παναγίας, γράφει «Στην Παναγία την Κεχριά»: «Στα νιάημερα τ’ αγαπημένα / της δοξασμένης μεταστάσεώς σου / ήθελα να ‘μαι να ψάλω το «Πεποικιλμένη» / στο πανηγύρι το σεμνό. / Να βλέπω, να θαυμάζω τη χλωμή μορφή σου, με τα ματάκια τα κλειστά, / με τα χεράκια σταυρωμένα,/ κι ο Υιός σου να κρατή την άμωμη ψυχή σου / ως τρυγόνα στα χεράκια / κι Απόστολοι εκ περάτων / στα σύννεφα επάνω πετώντας / κι Άγγελοι με σταυρωμένα χέρια / βλέπουν το θάμα το φριχτό!»
Ένας άλλος μεγάλος των γραμμάτων, ο Σπύρος Μελάς, έχει γράψει μεταξύ άλλων για την Θεομήτορα: «Μαρτύρησες και πόνεσες μαζί Του για τη σωτηρία μας. Και έζησες στερημένη τη γλυκιά μορφή Του κάτω από τη στοργική φροντίδα του Ιωάννη, ως την ημέρα που έγειρες και αποκοιμήθηκες με τα φτερά των αγγέλων στην αιωνία δόξα του Μονογενή σου».

Ο Τιμόθεος Παπουτσάκης, Αρχιεπίσκοπος Κρήτης (1915-2006) αφιερώνει στην Κυρία των Αγγέλων, το ποίημά του «Στην Παναγία»: «Στεφάνωμα του νικητή η θεία σου Κοίμηση,/ στην ταπεινή σου αφάνεια και στης ζωής το μόχθο / αγώνων τέλος κι η μετάσταση, αιώνια δόξα. / Η νεκρική σπηλιά και της Γεσθημανή ο τάφος / για πάντα να κρατήσουν δεν μπορούν τ’ άφθαρτο σκήνος./ Τρανό το θαύμα τούτο και στη γνώση αχώρητο,/ με αγγέλων συνοδεία το λόγο βεβαιώνει τον προφητικό./ Παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου Πεποικιλμένη. / Παντάνασσα του Ουρανού, Κυρία των Αγγέλων, / γενεές των γενεών και εδώ στη γη σε μακαρίζουν / μα εγώ μητέρα σε νιώθω και δακρύζω».

«Κι άγγελοι με σταυρωμένα χέρια βλέπουν το θάμα το φριχτό», όπως και όλη η ζωή της Παναγίας που έζησε το θαύμα με ένα τρόπο μοναδικό, από την στιγμή που άνοιξε τα μάτια της σε τούτη την πλάση, μέχρι τη θεία κηδεία και τη μετάστασή της. Είναι για όλες τις γενιές το φωτεινό παράδειγμα σεμνότητας, η ταπεινή Μαρία που δεχόταν με χαρά το θέλημα του Θεού για να υψωθεί στην Πλατυτέρα των Ουρανών, ως η Παναγία Μητέρα του Θεανθρώπου. Οδηγήτρια, εφορεί και σκέπει τούτον τον κόσμο και σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς είθε να δίνει θεία παρηγοριά και γλυκασμό σε κάθε ταπεινή και πονεμένη καρδιά.

Ελπίδα Τζίβα
Θεολόγος

Νηστεία, τρόπος άσκησης

 

Η νηστεία δεν αποτελεί κατασκεύασμα των Ιερέων ή των λαϊκών Θεολόγων. Ο θεσμός της νηστείας είναι Θεοίδρυτος και είναι σε ισχύ από την εποχή των Πρωτόπλαστων, πριν χάσουν τον Παράδεισο.
          Ο Θεός έδωσε εντολή στον Αδάμ και στην Εύα να νηστεύσουν «Ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπʼ αὐτοῦ· ᾗ δʼ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπʼ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε» (Γεν. 2:17). Ο Μωυσής πριν ανέβει στο Όρος Σινά για να πάρει τις πλάκες με τις δέκα εντολές, νήστευσε  για 40 ημέρες. Το ίδιο έκανε ο Προφήτης Ηλίας πριν δει τον Θεό στο σπήλαιο Χωρήβ. Ο Χριστός νήστευσε για 40 ημέρες στην έρημο και εν συνεχεία νίκησε τους πειρασμούς του Σατανά,  πριν αρχίσει τη δημόσια δράση Του. Ο Κύριος είπε για τον Διάβολο  «Τὸ γένος τοῦτο οὐκ ἐκπορεύεται, εἰ μὴ ἐν προσευχῇ και νηστεία» (Ματθ. 17:21).
          Η νηστεία καθιερώθηκε από την Εκκλησία με Κανόνες από την Αποστολική εποχή. Οι Άγιοι Απόστολοι επιβάλλουν αυστηρά επιτίμια σε όσους κληρικούς ή λαϊκούς που δεν τηρούν τις καθορισμένες νηστείες, εκτός εάν έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας. Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας έχουν εκφωνήσει Λόγους και γράψει συγγράμματα για την νηστεία. Ο Μέγας Βασίλειος  αναφέρει «η νηστεία γεννά Προφήτες, κάνει τους ισχυρούς ισχυρότερους» και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει «δεν νηστεύουμε για το Πάσχα, ούτε για τον Σταυρό, αλλά για τα δικά μας αμαρτήματα». Όλοι οι Πατέρες της Εκκλησίας μας τονίζουν ότι η νηστεία είναι παθοκτόνα και όχι σωματοκτόνα.

Η νηστεία είναι σύνθετη λέξη της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. Τα συνθετικά της είναι το νη που σημαίνει μην/δεν και το εσθίω που σημαίνει τρώω. Νηστεύω, δηλαδή, δεν τρώω, τηρώ ξηροφαγία. Νηστεύοντας, κάνουμε υπακοή στον Χριστό και στην Εκκλησία Του.
          Σε περιόδους νηστείας δεν τρώμε κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά και κάποιες φορές απαγορεύονται το ψάρι, το λάδι και το κρασί. Νηστεύουμε πριν τη Θεία Μετάληψη, πριν την εορτή των Αγίων Αποστόλων και πριν από την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Επίσης, η Αγία μας Εκκλησία όρισε νηστεία 40 ημερών πριν από τα Χριστούγεννα και πριν από το Πάσχα. Ακόμα, νηστεύουμε κάθε Τετάρτη που θυμόμαστε την προδοσία του Χριστού, καθώς και κάθε Παρασκευή που θυμόμαστε τη Σταύρωσή Του. Νηστεία κάνουμε όσο στην ποιότητα, όσο και στην ποσότητα των φαγητών. Για παράδειγμα, ο Α που τρώει ένα πιάτο φάκες κάνει μεγαλύτερη νηστεία από τον Β που τρώει τρεις γαβάθες φάκες. Ο Γέροντας Εφραίμ της Αριζόνας έλεγε ότι, αν προσευχόμαστε με γεμάτο στομάχι η προσευχή μας θα φτάσει μέχρι το ταβάνι, εάν προσευχόμαστε με άδειο στομάχι η προσευχή μας φτάνει ως τον Ουρανό. Αν κάποιος είναι ηλικιωμένος ή σοβαρά άρρωστος και πρέπει να τρώει κρέας ή γαλακτοκομικά, ο Πνευματικός του, του δίνει ευλογία να καταλύσει, δηλαδή να μην νηστέψει.
          Η νηστεία μας πρέπει να συνοδεύεται από Μυστηριακή Ζωή, προσευχή, μελέτη του Λόγου του Θεού και ελεημοσύνη. Βέβαια, όλα αυτά καλό είναι να τα κάνουμε καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους, όμως, όσο μπορούμε σε περιόδους νηστείας, να προσπαθούμε να τα αυξάνουμε. Ας θυμόμαστε, ότι η νηστεία δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντικαθιστά το Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως πριν τη Θεία Κοινωνία. Μαζί με την τροφική νηστεία πρέπει να κάνουμε τη νηστεία των κακών λογισμών, των κακών αυτιών, των κακών ματιών, της κακιάς γλώσσας. Για παράδειγμα, δεν μπορεί να τηρούμε άλαδη νηστεία, να καυχιόμαστε για αυτό και να σκεφτόμαστε και να μιλάμε άσχημα για τον αδελφό μας ή να ακούμε άλλους να τον κακολογούν. Ο Μέγας Βασίλειος μας λέει «Μη νομίζεις ότι η νηστεία περιορίζεται στην αποχή από τις υλικές τροφές. Όχι! Νηστεία είναι το να απομακρυνθείς από το κακό.».

Ελπίδα Τζίβα
Θεολόγος

Η περίοδος του Τριωδίου

             Τριώδιο λέγεται το λειτουργικό βιβλίο που περιέχει τις Ακολουθίες της Εκκλησίας μας από τον Εσπερινό της Κυριακής του Τελώνου και του Φαρισαίου μέχρι και τον Εσπερινό του Μεγάλου Σαββάτου. Στην καθημερινή μας ζωή με τη λέξη Τριώδιο εννοούμε, τις τρεις εβδομάδες πριν την Καθαρά Δεύτερα. Είναι μια προπαρασκευαστική περίοδος με κύριο σκοπό τη μετάνοια. Μετάνοια σημαίνει να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και να αρχίσουμε να ζούμε σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Χριστού. Όμως, η Εκκλησία μας χωρίζει το Τριώδιο σε τρεις φάσεις. Πρώτη φάση, οι τρεις προπαρασκευαστικές εβδομάδες που αναφέραμε παραπάνω. Δεύτερη φάση, η Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή που αρχίζει από την Καθαρά Δεύτερα και ολοκληρώνεται το Σάββατου του Λαζάρου. Τρίτη και τελευταία φάση, η Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα. Σ΄ αυτό το κείμενο θα προσπαθήσουμε να εμβαθύνουμε στο νόημα των Κυριακών των τριών προπαρασκευαστικών εβδομάδων του Τριωδίου.

            Την πρώτη Κυριακή του Τριωδίου διαβάζεται στους Ιερούς Ναούς η παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου. Ο Τελώνης θρηνούσε, χτυπώντας το στήθος για τις αμαρτίες του, ενώ ο Φαρισαίος υπερηφανευόταν για τη θρησκευτική του ζωή. Νομίζω ότι, οι Χριστιανοί έχουμε έπαρση για την πίστη μας και τη διαφημίζουμε. Δεν συναισθανόμαστε την αμαρτωλότητά μας. Θα πρέπει να αντιληφθούμε τις αστοχίες μας – αμαρτία σημαίνει αστοχία – και να ακολουθήσουμε το παράδειγμα του Τελώνη. Δηλαδή, να ταπεινωθούμε, να μετανοήσουμε και να ζητήσουμε το έλεος του Θεού. Την εβδομάδα από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου μέχρι και το Σάββατο πριν την Κυριακή του Ασώτου, απαγορεύεται η Νηστεία στις ημέρες Τετάρτη και Παρασκευή.
            Τη δεύτερη Κυριακή, που ονομάζεται του Ασώτου, ακούμε την παραβολή του Ασώτου Υιού ή του Σπλαχνικού Πατέρα. Ένας νέος,  απομακρύνεται από το πατρικό του σπίτι και ζει με άσωτο, λάθος, τρόπο. Μετά από χρόνια επιστρέφει, μετανοημένος, στον Πατέρα. Καθώς τον βλέπει από μακριά ο Πατέρας τρέχει να τον αγκαλιάσει. Έτσι και εμάς, όταν μετανοούμε, ο Θεός που είναι Πατέρας μας ευσπλαχνίζεται και μας βάζει στην αγκαλιά Του.
            Την Κυριακή της Απόκρεω θυμόμαστε τη Φοβερά Ημέρα της Κρίσεως. Ο Χριστός θα έρθει στη γη, άγνωστο το πότε, για να κρίνει ζώντες και κεκοιμημένους. Όλοι θα κριθούμε,  με μοναδικό κριτήριο την Αγάπη. Όχι την οποιαδήποτε αγάπη, αλλά την Αγάπη που διδάσκει ο Ευαγγελικός Λόγος. Επιβάλλεται να αγαπάμε όλους τους συνανθρώπους μας, ανεξάρτητα από το φύλο, την εθνικότητα, τη Θρησκεία ή την Αναπηρία. Η Αγάπη μας πρέπει να είναι αληθινή και έμπρακτη προς όλους. Αν δεν αγαπάμε όπως θέλει ο Χριστός, τότε θα πάμε «εις το πύρ το αιώνον»  (Ματθ. Κε΄ : 31-46). Την εβδομάδα που έπεται της Κυριακής της Απόκρεω απέχουμε από το κρέας, καταλύουμε μόνο αυγά και γαλακτοκομικά.
            Την Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα,  την ονομάζουμε της Τυροφάγου ή Τυρινής ή της Συγχώρησης. Στο Ευαγγέλιο της ημέρας, ακούμε τον Χριστό να μας λέει «ἐάν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος· ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν» (Ματθ. Στ΄ : 14-21). Για να συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες μας, πρέπει να συγχωρούμε τα παραπτώματα των αδελφών μας. Συγχώρεση σημαίνει να χωρέσουμε μαζί με τον άλλον. Να συνυπάρξουμε εν Χριστώ. Ακόμα, αυτήν την ημέρα, θυμόμαστε την ανυπακοή των Πρωτοπλάστων και την πτώση τους. Εξ αιτίας της αμετανοησίας του Αδάμ και της Εύας, ζούμε εκτός του Παραδείσου.

Ελπίδα Τζίβα
Θεολόγος

Σκέψεις για τα Χριστούγεννα

 

Σε λίγες ημέρες θα γιορτάσουμε την Ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού. Το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, ο Χριστός, ήρθε στη Γή για να αγιάσει την ανθρώπινη φύση και να λυτρώσει τον άνθρωπο από τα δεσμά της αμαρτίας. Ο Κύριος γεννήθηκε από αγάπη για όλους εμάς, μέσα σε μια σπηλιά και για κούνια Του είχε μια φάτνη και αυτό για να μας διδάξει την ταπείνωση. Άραγε, εμείς έχουμε ταπείνωση και ανιδιοτελή αγάπη. Νομίζω ότι οι περισσότεροι Χριστιανοί που μάλιστα, διαφημίζουμε την πίστη μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεν έχουμε ίχνος αγάπης μέσα μας. Είμαστε εγωιστές, υποκριτές και γεμάτοι κακίες. Αδιαφορούμε για τον διπλανό μας, απαξιούμε και πληγώνουμε τους αδελφούς μας. Αυτές τις άγιες ημέρες να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να μετανοήσουμε.

Ελπίδα Τζίβα
Θεολόγος