Η Κοίμηση της Κυρίας των Αγγέλων στην Νεοελληνική Λογοτεχνία

 

«Απόστολοι εκ περάτων συναθροισθέντες ενθάδε, Γεσθημανή το χωρίω κηδεύσατέ
μου το σώμα και Συ Υιέ και Θεέ μου παρέλαβέ μου το πνεύμα».

Στην εκκλησιαστική μας παράδοση αναφέρεται ότι η Παναγία η μητέρα του Ιησού Χριστού πληροφορήθηκε τον επικείμενο θάνατό της 3 μέρες πριν το γεγονός, όταν την επισκέφθηκε Άγγελος Κυρίου. Προσευχήθηκε στον Κήπο των Ελαιών, εκεί όπου είχε αγρυπνήσει προσευχόμενος ο Ιησούς και στη συνέχεια ετοίμασε τα της κηδείας της. Οι Απόστολοι με θαυματουργικό τρόπο μεταφέρθηκαν -εν μέσω νεφέλης- στη Γεσθημανή, στο σπίτι του Ευαγγελιστή Ιωάννη, όπου διέμενε η Θεοτόκος μετά την Σταύρωση του Ιησού, και στο οποίο συνέβη η Κοίμησή της.

Οι Απόστολοι έθαψαν την Μαρία στον κήπο της Γεσθημανής και μετά τριημέρου που πήγε ο απόστολος Θωμάς να προσκυνήσει –ο οποίος ήταν απών κατά την Κοίμησή της- το μνήμα ήταν άδειο, υπήρχαν μόνο τα εντάφια. Η Παναγία πέθανε και ετάφη ως άνθρωπος. Η Μητέρα του Θεανθρώπου ανεστήθη και μετέστη «προς την ζωήν»: «εν τη Γεννήσει την Παρθενίαν εφύλαξας, εν τη Κοιμήσει τον κόσμον ου κατέλιπες Θεοτόκε. μετέστης προς την ζωήν, μήτηρ υπάρχουσα της ζωής, και ταις πρεσβίαις ταις σαις λυτρουμένη, εκ θανάτου τας ψυχάς ημών.» Αυτός ο συμβολισμός της Κοίμησης της Θεοτόκου είναι ο λόγος που ο Δεκαπενταύγουστος τιμάται ως το Πάσχα του καλοκαιριού.

Για το θεομητορικό αυτό γεγονός υπάρχουν πληροφορίες στις διηγήσεις του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου, του Μοδέστου Ιεροσολύμων, του Ανδρέα Κρήτης, του Διονυσίου Αεροπαγίτου κ.ά., καθώς και στους ύμνους που λαμπρύνουν την ακολουθία της Κοίμησης της Θεοτόκου. Επάνω στον τάφο της κτίστηκε μεγαλοπρεπής ναός από τους ισαποστόλους Κωνσταντίνο και Ελένη ο οποίος κατεστράφη και ξανακτίστηκε τον 5ο αι. από τον βυζαντινό αυτοκράτορα Μαρκιανό, ο ναός αυτός σώζεται ως τις μέρες μας.

Η Κοίμηση της Θεοτόκου είναι η μεγαλύτερη από τις Θεομητορικές εορτές της ορθόδοξης Εκκλησίας και στην πατρίδα μας τιμάται με ιδιαίτερη λαμπρότητα και επισημότητα. Για τον λαό μας η Παναγία είναι η μητέρα όλων μας, είναι η γέφυρα που οδηγεί στον Θεό, αυτή που μεσιτεύει για την σωτηρία μας, που προστρέχει, θαυματουργεί, ενθαρρύνει, γαληνεύει, προστατεύει και παρηγορεί τον άρρωστο, τον αδικημένο και τον κάθε πονεμένο άνθρωπο που ζητεί την βοήθειά της. Ποιος μπορεί να νιώσει τόσο ουσιαστικά και άμεσα την αγωνία και την θλίψη μας πιότερο από την Δέσποινά μας που βίωσε την σκληρότητα, την αδικία και τον πόνο της μάνας στη θέα του σταυρωμένου παιδιού της;

Σε αυτήν την ιδιαίτερη σχέση του λαού με την Παναγία οφείλεται η πληθώρα θεοτοκωνυμίων (περισσότερα των 300 στον αριθμό) που της έχουν αποδοθεί, είτε ως προσωνύμια από την εκκλησιαστική υμνογραφία και τον ποιητικό λόγο (επί παραδείγματι ο χαρακτηρισμός της Παναγίας ως «ρόδο αμάραντο»), είτε από το γεωγραφικό και τοπικό σημείο και θέση που είναι χτισμένες οι αντίστοιχες εκκλησίες (π.χ. η Παναγία Σουμελά), είτε σχετιζόμενες με τον τρόπο της εικονογράφησής της (όπως η Παναγία η Τριχερούσα στην ιερή Μονή Χιλανδαρίου στο Άγιο Όρος) ή ακόμα και από κάποιο φυσικό γεγονός ή φαινόμενο (π.χ. η Παναγία η Βροντιανή στη Σάμο, η Παναγία η Φιδιώτισσα στη Κεφαλλονιά, συγκεκριμένα στο χωριό Μαρκόπουλο κοντά στον Δεκαπενταύγουστο εμφανίζονται μικρά φίδια στις εικόνες των ναών του).

Στην μνήμη της έχουν κτιστεί εξαιρετικής ναοδομίας εκκλησίες, μοναστήρια και ξωκλήσια, έχουν συγγραφεί και συνθεθεί ανείπωτου κάλλους εκκλησιαστικοί ύμνοι, τοιχογραφίες και εικόνες υψηλής αισθητικής αξίας με παραστάσεις της θείας ζωής και κηδείας της Θεομήτορος. Η αγάπη του πιστού λαού προς το πρόσωπό της δεν φαίνεται μόνο από τον προσκυνηματικού χαρακτήρα εκδηλώσεις στις οποίες συρρέουν εκατοντάδες χιλιάδες πιστοί ετησίως, ειδικά τον Δεκαπενταύγουστο, αλλά αντανακλάται και στο έργο μεγάλων και επώνυμων ως λιγότερο γνωστών δημιουργών στο ευρύ κοινό που έχουν αποδώσει με την γραφίδα τους όλο τον σεβασμό, την πίστη και την αγάπη τους στην Πλατυτέρα των Ουρανών. Θεόπνευστοι ύμνοι που ξεχειλίζουν λυρισμό σε μια έκρηξη χαρμολύπης: «Ω του παραδόξου θαύματος! η πηγή της ζωής εν μνημείω τίθεται, και κλίμαξ προς ουρανόν ο τάφος γίνεται! Ευφραίνου Γεσθημανή, της Θεοτόκου το άγιον τέμενος».

Στην νεοελληνική γραμματεία μια πλειάδα (από εκατό και πλέον) Ελλήνων λογοτεχνών και ποιητών έχουν αναφερθεί στη Παναγία και έχουν γράψει εγκώμια σε πεζό και ποιητικό λόγο για την Κοίμησή της.
Πάλλεται από έμπνευση και ευαισθησία ποιητική η πένα του Φώτη Κόντογλου στο κείμενό του για την «Κοίμηση της Θεοτόκου»: «Σήμερα το αγέρι φυσά γλυκύτερα στα κουρασμένα πρόσωπά μας, τα δέντρα σαν να γενήκανε πιο χλωμά, το αυγουστιάτικο κύμα σαν να αρμενίζει δροσερό μέσα στο πέλαγο και αφρίζει φουσκωμένο από τη χαρά μεγάλη, το κάθε τι πανηγυρίζει και αγάλλεται. Ω! Τι θάνατος λοιπόν είναι αυτός, που γέμισε την οικουμένη και τις καρδιές μας με τη χαρά της Αθανασίας!»

Ο σεπτός, ο άγιος της λογοτεχνίας Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης γράφει για την Παναγία: «Πηγή μου ζωηφόρος που δροσίζει με το βαθύ ποτάμι με τον νόμο σου τόσες ψυχές, δρόσισε και εμένα, την ψυχή μου. Είσαι εσύ η πόλις του Θεού και ακόμη το αγιασμένο σκήνωμα που ευφραίνονται τα ρεύματα κυλώντος ποταμού. Είθε στην καρδιά μου που έχει στραγγιστεί να δώσει ζωή και δύναμη η χάρη σου».
Ο βαθιά θρησκευόμενος Α. Παπαδιαμάντης σε ένα από τα πέντε ποιήματα που έχει αφιερώσει σε ναούς της Παναγίας, γράφει «Στην Παναγία την Κεχριά»: «Στα νιάημερα τ’ αγαπημένα / της δοξασμένης μεταστάσεώς σου / ήθελα να ‘μαι να ψάλω το «Πεποικιλμένη» / στο πανηγύρι το σεμνό. / Να βλέπω, να θαυμάζω τη χλωμή μορφή σου, με τα ματάκια τα κλειστά, / με τα χεράκια σταυρωμένα,/ κι ο Υιός σου να κρατή την άμωμη ψυχή σου / ως τρυγόνα στα χεράκια / κι Απόστολοι εκ περάτων / στα σύννεφα επάνω πετώντας / κι Άγγελοι με σταυρωμένα χέρια / βλέπουν το θάμα το φριχτό!»
Ένας άλλος μεγάλος των γραμμάτων, ο Σπύρος Μελάς, έχει γράψει μεταξύ άλλων για την Θεομήτορα: «Μαρτύρησες και πόνεσες μαζί Του για τη σωτηρία μας. Και έζησες στερημένη τη γλυκιά μορφή Του κάτω από τη στοργική φροντίδα του Ιωάννη, ως την ημέρα που έγειρες και αποκοιμήθηκες με τα φτερά των αγγέλων στην αιωνία δόξα του Μονογενή σου».

Ο Τιμόθεος Παπουτσάκης, Αρχιεπίσκοπος Κρήτης (1915-2006) αφιερώνει στην Κυρία των Αγγέλων, το ποίημά του «Στην Παναγία»: «Στεφάνωμα του νικητή η θεία σου Κοίμηση,/ στην ταπεινή σου αφάνεια και στης ζωής το μόχθο / αγώνων τέλος κι η μετάσταση, αιώνια δόξα. / Η νεκρική σπηλιά και της Γεσθημανή ο τάφος / για πάντα να κρατήσουν δεν μπορούν τ’ άφθαρτο σκήνος./ Τρανό το θαύμα τούτο και στη γνώση αχώρητο,/ με αγγέλων συνοδεία το λόγο βεβαιώνει τον προφητικό./ Παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου Πεποικιλμένη. / Παντάνασσα του Ουρανού, Κυρία των Αγγέλων, / γενεές των γενεών και εδώ στη γη σε μακαρίζουν / μα εγώ μητέρα σε νιώθω και δακρύζω».

«Κι άγγελοι με σταυρωμένα χέρια βλέπουν το θάμα το φριχτό», όπως και όλη η ζωή της Παναγίας που έζησε το θαύμα με ένα τρόπο μοναδικό, από την στιγμή που άνοιξε τα μάτια της σε τούτη την πλάση, μέχρι τη θεία κηδεία και τη μετάστασή της. Είναι για όλες τις γενιές το φωτεινό παράδειγμα σεμνότητας, η ταπεινή Μαρία που δεχόταν με χαρά το θέλημα του Θεού για να υψωθεί στην Πλατυτέρα των Ουρανών, ως η Παναγία Μητέρα του Θεανθρώπου. Οδηγήτρια, εφορεί και σκέπει τούτον τον κόσμο και σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς είθε να δίνει θεία παρηγοριά και γλυκασμό σε κάθε ταπεινή και πονεμένη καρδιά.

Ελπίδα Τζίβα
Θεολόγος

Νηστεία, τρόπος άσκησης

 

Η νηστεία δεν αποτελεί κατασκεύασμα των Ιερέων ή των λαϊκών Θεολόγων. Ο θεσμός της νηστείας είναι Θεοίδρυτος και είναι σε ισχύ από την εποχή των Πρωτόπλαστων, πριν χάσουν τον Παράδεισο.
          Ο Θεός έδωσε εντολή στον Αδάμ και στην Εύα να νηστεύσουν «Ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπʼ αὐτοῦ· ᾗ δʼ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπʼ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε» (Γεν. 2:17). Ο Μωυσής πριν ανέβει στο Όρος Σινά για να πάρει τις πλάκες με τις δέκα εντολές, νήστευσε  για 40 ημέρες. Το ίδιο έκανε ο Προφήτης Ηλίας πριν δει τον Θεό στο σπήλαιο Χωρήβ. Ο Χριστός νήστευσε για 40 ημέρες στην έρημο και εν συνεχεία νίκησε τους πειρασμούς του Σατανά,  πριν αρχίσει τη δημόσια δράση Του. Ο Κύριος είπε για τον Διάβολο  «Τὸ γένος τοῦτο οὐκ ἐκπορεύεται, εἰ μὴ ἐν προσευχῇ και νηστεία» (Ματθ. 17:21).
          Η νηστεία καθιερώθηκε από την Εκκλησία με Κανόνες από την Αποστολική εποχή. Οι Άγιοι Απόστολοι επιβάλλουν αυστηρά επιτίμια σε όσους κληρικούς ή λαϊκούς που δεν τηρούν τις καθορισμένες νηστείες, εκτός εάν έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας. Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας έχουν εκφωνήσει Λόγους και γράψει συγγράμματα για την νηστεία. Ο Μέγας Βασίλειος  αναφέρει «η νηστεία γεννά Προφήτες, κάνει τους ισχυρούς ισχυρότερους» και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει «δεν νηστεύουμε για το Πάσχα, ούτε για τον Σταυρό, αλλά για τα δικά μας αμαρτήματα». Όλοι οι Πατέρες της Εκκλησίας μας τονίζουν ότι η νηστεία είναι παθοκτόνα και όχι σωματοκτόνα.

Η νηστεία είναι σύνθετη λέξη της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. Τα συνθετικά της είναι το νη που σημαίνει μην/δεν και το εσθίω που σημαίνει τρώω. Νηστεύω, δηλαδή, δεν τρώω, τηρώ ξηροφαγία. Νηστεύοντας, κάνουμε υπακοή στον Χριστό και στην Εκκλησία Του.
          Σε περιόδους νηστείας δεν τρώμε κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά και κάποιες φορές απαγορεύονται το ψάρι, το λάδι και το κρασί. Νηστεύουμε πριν τη Θεία Μετάληψη, πριν την εορτή των Αγίων Αποστόλων και πριν από την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Επίσης, η Αγία μας Εκκλησία όρισε νηστεία 40 ημερών πριν από τα Χριστούγεννα και πριν από το Πάσχα. Ακόμα, νηστεύουμε κάθε Τετάρτη που θυμόμαστε την προδοσία του Χριστού, καθώς και κάθε Παρασκευή που θυμόμαστε τη Σταύρωσή Του. Νηστεία κάνουμε όσο στην ποιότητα, όσο και στην ποσότητα των φαγητών. Για παράδειγμα, ο Α που τρώει ένα πιάτο φάκες κάνει μεγαλύτερη νηστεία από τον Β που τρώει τρεις γαβάθες φάκες. Ο Γέροντας Εφραίμ της Αριζόνας έλεγε ότι, αν προσευχόμαστε με γεμάτο στομάχι η προσευχή μας θα φτάσει μέχρι το ταβάνι, εάν προσευχόμαστε με άδειο στομάχι η προσευχή μας φτάνει ως τον Ουρανό. Αν κάποιος είναι ηλικιωμένος ή σοβαρά άρρωστος και πρέπει να τρώει κρέας ή γαλακτοκομικά, ο Πνευματικός του, του δίνει ευλογία να καταλύσει, δηλαδή να μην νηστέψει.
          Η νηστεία μας πρέπει να συνοδεύεται από Μυστηριακή Ζωή, προσευχή, μελέτη του Λόγου του Θεού και ελεημοσύνη. Βέβαια, όλα αυτά καλό είναι να τα κάνουμε καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους, όμως, όσο μπορούμε σε περιόδους νηστείας, να προσπαθούμε να τα αυξάνουμε. Ας θυμόμαστε, ότι η νηστεία δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντικαθιστά το Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως πριν τη Θεία Κοινωνία. Μαζί με την τροφική νηστεία πρέπει να κάνουμε τη νηστεία των κακών λογισμών, των κακών αυτιών, των κακών ματιών, της κακιάς γλώσσας. Για παράδειγμα, δεν μπορεί να τηρούμε άλαδη νηστεία, να καυχιόμαστε για αυτό και να σκεφτόμαστε και να μιλάμε άσχημα για τον αδελφό μας ή να ακούμε άλλους να τον κακολογούν. Ο Μέγας Βασίλειος μας λέει «Μη νομίζεις ότι η νηστεία περιορίζεται στην αποχή από τις υλικές τροφές. Όχι! Νηστεία είναι το να απομακρυνθείς από το κακό.».

Ελπίδα Τζίβα
Θεολόγος

Η περίοδος του Τριωδίου

             Τριώδιο λέγεται το λειτουργικό βιβλίο που περιέχει τις Ακολουθίες της Εκκλησίας μας από τον Εσπερινό της Κυριακής του Τελώνου και του Φαρισαίου μέχρι και τον Εσπερινό του Μεγάλου Σαββάτου. Στην καθημερινή μας ζωή με τη λέξη Τριώδιο εννοούμε, τις τρεις εβδομάδες πριν την Καθαρά Δεύτερα. Είναι μια προπαρασκευαστική περίοδος με κύριο σκοπό τη μετάνοια. Μετάνοια σημαίνει να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και να αρχίσουμε να ζούμε σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Χριστού. Όμως, η Εκκλησία μας χωρίζει το Τριώδιο σε τρεις φάσεις. Πρώτη φάση, οι τρεις προπαρασκευαστικές εβδομάδες που αναφέραμε παραπάνω. Δεύτερη φάση, η Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή που αρχίζει από την Καθαρά Δεύτερα και ολοκληρώνεται το Σάββατου του Λαζάρου. Τρίτη και τελευταία φάση, η Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα. Σ΄ αυτό το κείμενο θα προσπαθήσουμε να εμβαθύνουμε στο νόημα των Κυριακών των τριών προπαρασκευαστικών εβδομάδων του Τριωδίου.

            Την πρώτη Κυριακή του Τριωδίου διαβάζεται στους Ιερούς Ναούς η παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου. Ο Τελώνης θρηνούσε, χτυπώντας το στήθος για τις αμαρτίες του, ενώ ο Φαρισαίος υπερηφανευόταν για τη θρησκευτική του ζωή. Νομίζω ότι, οι Χριστιανοί έχουμε έπαρση για την πίστη μας και τη διαφημίζουμε. Δεν συναισθανόμαστε την αμαρτωλότητά μας. Θα πρέπει να αντιληφθούμε τις αστοχίες μας – αμαρτία σημαίνει αστοχία – και να ακολουθήσουμε το παράδειγμα του Τελώνη. Δηλαδή, να ταπεινωθούμε, να μετανοήσουμε και να ζητήσουμε το έλεος του Θεού. Την εβδομάδα από την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου μέχρι και το Σάββατο πριν την Κυριακή του Ασώτου, απαγορεύεται η Νηστεία στις ημέρες Τετάρτη και Παρασκευή.
            Τη δεύτερη Κυριακή, που ονομάζεται του Ασώτου, ακούμε την παραβολή του Ασώτου Υιού ή του Σπλαχνικού Πατέρα. Ένας νέος,  απομακρύνεται από το πατρικό του σπίτι και ζει με άσωτο, λάθος, τρόπο. Μετά από χρόνια επιστρέφει, μετανοημένος, στον Πατέρα. Καθώς τον βλέπει από μακριά ο Πατέρας τρέχει να τον αγκαλιάσει. Έτσι και εμάς, όταν μετανοούμε, ο Θεός που είναι Πατέρας μας ευσπλαχνίζεται και μας βάζει στην αγκαλιά Του.
            Την Κυριακή της Απόκρεω θυμόμαστε τη Φοβερά Ημέρα της Κρίσεως. Ο Χριστός θα έρθει στη γη, άγνωστο το πότε, για να κρίνει ζώντες και κεκοιμημένους. Όλοι θα κριθούμε,  με μοναδικό κριτήριο την Αγάπη. Όχι την οποιαδήποτε αγάπη, αλλά την Αγάπη που διδάσκει ο Ευαγγελικός Λόγος. Επιβάλλεται να αγαπάμε όλους τους συνανθρώπους μας, ανεξάρτητα από το φύλο, την εθνικότητα, τη Θρησκεία ή την Αναπηρία. Η Αγάπη μας πρέπει να είναι αληθινή και έμπρακτη προς όλους. Αν δεν αγαπάμε όπως θέλει ο Χριστός, τότε θα πάμε «εις το πύρ το αιώνον»  (Ματθ. Κε΄ : 31-46). Την εβδομάδα που έπεται της Κυριακής της Απόκρεω απέχουμε από το κρέας, καταλύουμε μόνο αυγά και γαλακτοκομικά.
            Την Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα,  την ονομάζουμε της Τυροφάγου ή Τυρινής ή της Συγχώρησης. Στο Ευαγγέλιο της ημέρας, ακούμε τον Χριστό να μας λέει «ἐάν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος· ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν» (Ματθ. Στ΄ : 14-21). Για να συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες μας, πρέπει να συγχωρούμε τα παραπτώματα των αδελφών μας. Συγχώρεση σημαίνει να χωρέσουμε μαζί με τον άλλον. Να συνυπάρξουμε εν Χριστώ. Ακόμα, αυτήν την ημέρα, θυμόμαστε την ανυπακοή των Πρωτοπλάστων και την πτώση τους. Εξ αιτίας της αμετανοησίας του Αδάμ και της Εύας, ζούμε εκτός του Παραδείσου.

Ελπίδα Τζίβα
Θεολόγος

Σκέψεις για τα Χριστούγεννα

 

Σε λίγες ημέρες θα γιορτάσουμε την Ενανθρώπηση του Υιού και Λόγου του Θεού. Το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, ο Χριστός, ήρθε στη Γή για να αγιάσει την ανθρώπινη φύση και να λυτρώσει τον άνθρωπο από τα δεσμά της αμαρτίας. Ο Κύριος γεννήθηκε από αγάπη για όλους εμάς, μέσα σε μια σπηλιά και για κούνια Του είχε μια φάτνη και αυτό για να μας διδάξει την ταπείνωση. Άραγε, εμείς έχουμε ταπείνωση και ανιδιοτελή αγάπη. Νομίζω ότι οι περισσότεροι Χριστιανοί που μάλιστα, διαφημίζουμε την πίστη μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεν έχουμε ίχνος αγάπης μέσα μας. Είμαστε εγωιστές, υποκριτές και γεμάτοι κακίες. Αδιαφορούμε για τον διπλανό μας, απαξιούμε και πληγώνουμε τους αδελφούς μας. Αυτές τις άγιες ημέρες να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να μετανοήσουμε.

Ελπίδα Τζίβα
Θεολόγος

Η καθιέρωση της εορτής των Χριστουγέννων

 

Από τα Ευαγγελικά Αναγνώσματα αντιλαμβανόμαστε ότι ο Χριστός γεννήθηκε την Άνοιξη, αφού οι βοσκοί είχαν στην ύπαιθρο τα ζώα τους. Η Εκκλησία μας, κατά τους πρώτους τέσσερεις αιώνες συνεόρταζε τη Γέννηση και τη Βάπτιση του Κυρίου την 6^η Ιανουαρίου, τα λεγόμενα Επιφάνεια. Το 336 μ.Χ. αυτές οι δύο Δεσποτικές εορτές διαχωρίστηκαν. Η Βάπτιση του Χριστού συνέχισε να εορτάζεται στις 6 Ιανουαρίου, ενώ η Γέννηση άρχισε να εορτάζεται στις 25 Δεκεμβρίου. Την 25^η  Δεκεμβρίου οι ειδωλολάτρες γιόρταζαν τη γέννηση του θεού Ήλιου. Η Αγία μας Εκκλησία καθιέρωσε την εορτή της Ενανθρωπήσεως αυτήν την ημέρα για να αντικαταστήσει την γιορτή των ειδωλολατρών. Έτσι, κατέστησε σαφές ότι μόνο ο Ιησούς Χριστός είναι ο Ήλιος της Δικαιοσύνης.

Η συμπεριφορά των εκκλησιαζομένων προς τα Άτομα με Αναπηρία

 Το παρακάτω κείμενο διαβάστηκε στις 25 Οκτωβρίου 2017 στον Καθεδρικό Ιερό Ναό Κοιμησεως Θεοτόκου Ηλιουπόλεως. 

            Η λέξη «ενορία» είναι παράγωγο του ουσιαστικού της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας «ενόριος» που σημαίνει, εκείνος που βρίσκεται εντός των ορίων. Στην ενορία οι πιστοί, από μικρή ηλικία, κοινωνικοποιούνται μέσα από τις λατρευτικές συνάξεις και τις λοιπές δραστηριότητές της. Συχνά, στις ενοριακές κοινότητες οι άνθρωποι δημιουργούν πνευματικούς δεσμούς και φιλίες μεταξύ τους. Κάποιοι εκ των ενοριτών μπορεί να είναι Άτομα με Αναπηρία. Η Αναπηρία χωρίζεται σε κατηγορίες. Ενδεικτικά αναφέρω στις εξής, την κινητική, τη νοητική, τα διάφορα σύνδρομα και τις σύνθετες Αναπηρίες.

          Η πνευματική καλλιέργεια και το μορφωτικό επίπεδο των εκκλησιαζομένων καθορίζουν τη συμπεριφορά τους προς τα πρόσωπα με Αναπηρία. Ας δούμε πρώτα τους συνανθρώπους μας που έχουν θετική στάση προς αυτά. Στους Ναούς πολλοί πιστοί κοιτούν τους αδελφούς τους με Αναπηρία με αγάπη και θαυμασμό. Τους πλησιάζουν με σεβασμό και προσπαθούν να τους γνωρίσουν καλύτερα. Με αυτόν τον τρόπο αναπτύσσονται μεταξύ τους φιλικές σχέσεις. Οι Χριστιανοί στις εκκλησίες παραχωρούν τις θέσεις τους στα Άτομα με Αναπηρία ή στους συνοδούς τους για να καθίσουν. Στους Ναούς που δεν υπάρχει πρόσβαση (ράμπες) οι πιστοί βοηθούν τα πρόσωπα με κινητικές Αναπηρίες να ανέβουν τις σκάλες.
          Στη συνέχεια θα αναφερθούμε στην αρνητική στάση των Χριστιανών απέναντι στα πρόσωπα με Αναπηρία. Μερικοί εκκλησιαζόμενοι αδιαφορούν για την ύπαρξη Ατόμων με Αναπηρία στις συνάξεις των ενοριών τους. Άλλοι αδελφοί μας τους κοιτούν με οίκτο και ευχαριστούν τον Θεό που δεν είναι στη θέση τους. Κάποιοι τους εύχονται «ο Θεός να σε κάνει καλά». Θα πω κάτι που μπορεί να σας φανεί παράξενο, ορισμένοι δίνουν στα Άτομα με Αναπηρία ελεημοσύνη. Μέχρι το 1980 τα Α.με.Α δεν έπαιρναν Αναπηρικά επιδόματα από την Πολιτεία και αναγκάζονταν να επαιτούν. Αυτές οι συμπεριφορές στεναχωρούν και νευριάζουν τα πρόσωπα με Αναπηρία. Κακές συμπεριφορές παρατηρούνται και από κάποιους κληρικούς και αυτό το λέω με πολύ σεβασμό προς την Ιεροσύνη. Για αυτό θα προτείναμε να συσταθεί ένας κλάδος στην Ποιμαντική με την ονομασία, Ποιμαντική της Αναπηρίας. Δεν μπορούμε να δεχθούμε ότι τα πρόσωπα αυτά εντάσσονται στην Ποιμαντική των Ασθενών, η Αναπηρία δεν είναι Ασθένεια.

          Κλείνοντας την εισήγησή μας θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε τα εξής. Ο όρος Άτομα με Ειδικές Ανάγκες ή Ικανότητες είναι λανθασμένος. Ο σωστός όρος είναι, πρόσωπα με Αναπηρία. Μη μας φοβίζει η λέξη Αναπηρία. Κατά τη Δογματική Θεολογία της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ο όρος Άτομο είναι αδόκιμος. Ο κάθε άνθρωπος είναι δημιούργημα του Θεού. Ξεχωριστό και ανεπανάληπτο πρόσωπο. Οι κακές συμπεριφορές προς τα πρόσωπα με Αναπηρία απορρέουν από την έλλειψη παιδείας και τη λανθασμένη αντίληψη των ανθρώπων. Η παιδεία του ανθρώπου διαμορφώνεται μέσα από την Οικογένεια, το Σχολείο και την Εκκλησία (Κατήχηση). Η Εκκλησία μας μπορεί και πρέπει να συμβάλλει καθοριστικά στην αλλαγή της νοοτροπίας μας πάνω στο θέμα της Αναπηρίας.

Το σημείο του Σταυρού

 

Τα μεν τρία ενωμένα δάκτυλα συμβολίζουν τον ένα Θεό με τις τρεις υποστάσεις που είναι τρία πρόσωπα ομοούσια και ενωμένα, «αχωρίστως» και «αδιαιρέτως», τα δε άλλα δύο συμβολίζουν τις δύο φύσεις (θεία και ανθρώπινη), τις δύο θελήσεις και ενέργειες του Κυρίου μας. Σχηματίζοντας έτσι το σημείο του σταυρού και ακουμπώντας το χέρι μας στο μέτωπο που συμβολίζει ότι ο Χριστός ήρθε από τον Ουρανό στη γη, την κοιλιά, με αυτόν τον τρόπο ομολογούμε τη σάρκωση του Λόγου από την Κύρια Θεοτόκο και τους δύο ώμους, έτσι συμβολίζεται ότι ο Κύριος με την έλευση Του ένωσε όλη την οικουμένη.